چاپ        ارسال به دوست

فاطمه عاطفی

اساتید کمیاب، تعهد نایاب

شاید بهتر باشد قبل از پرداختن به حقوق اساتید! ابتدا از حقوق دانشجو حرف بزنیم. این روزها دانشجویان با صرف هزینه های گزاف زمانی و مالی، قبل و بعد از ورود به دانشگاه، در طلب ارتقای سطح تحصیلات خود به بهترین و بالاترین مقطع می باشند.
محیط آموزشی مناسب، کیفیت آموزشی بالا، منابع به روز، علم پویا و از همه مهمتر، دسترسی به استاد راهنما، مشاور و استاد کامل یک علم که بتواند این تازه کار را به سر منزل مقصود هدایت کند، از بدیهی ترین حقوق هر دانشجوست.
هدف این گزارش، بررسی جایگاه اساتید در کیفیت آموزشی دانشجو و همچنین، چگونگی حضور ایشان در دانشگاه است.
پدیده کمیابی اساتید در دانشگاه‌ها، دیگر مقوله تازه‌ای نیست و این روزها تقریبا اکثر دانشجویان می دانند که استاد مورد نظرشان را به این راحتی ها نمی توانند در اتاقش و پشت میز کارش در دانشکده و دانشگاه بیابند. البته ایمیل و یاداشت هم فایده ای ندارد. اساتید چند شغله، این روزها دیگر به دانشگاه که نمی آیند هیچ، برای دانشجو و دانشگاه هم وقت نمی گذارند. سوال اینجاست: مگر نه اینکه حضور استاد در دانشگاه جزو وظایف اوست و برای این وظیفه حقوق دریافت می کند؟ پس حق دانشجو که به استادش دسترسی داشته باشد، چه می شود؟...
تعریف چند شغله بودن اساتید چیست؟ آیا چند شغله بودن قانونی است؟ این روزها به دلیل مشکلات بسیار زیاد اقتصادی، خیل کثیری از مردم با انجام مشاغل مختلف و انتخاب یک یا حتی چند شغل، به گذران زندگی مشغولند و متاسفانه بسیاری از اساتید دانشگاه های ما و حتی اعضای محترم هیات علمی دانشگاه ها نیز از این قاعده تلخ مستثنی نیستند. بسیاری از اساتید دانشگاه علاوه بر تدریس در دانشگاه، فعالیتهای جانبی دیگری نیز از جمله مشاوره و راهنمایی و...را شغل دوم خود کرده اند و اینگونه است که در این شرایط اقتصادی، کمتر قشری توان گذران زندگی با یک شغل را دارد.
آیا چند شغله بودن قانونی است؟
طبق قانون مصوب کشور، دو شغله بودن افراد ممنوع است. اصل ۱۴۱ قانون اساسی هم بر این موضوع تاکید کرده است. در سال ۷۳، قانون ممنوعیت تصدی بیش از یک شغل به تصویب رسید، البته در این قانون استثناهایی هم وضع شده است. با این حال همه در برابر قانون بایستی یکسان در نظر گرفته شوند.
مهم ترین تفاوت این قانون با قوانین قبلی، افزایش ضمانت اجرای تخلفات است. این قانون با تکرار احکام مقرر در اصل مذکور، به استثنائات مربوط به اصل ممنوعیت تصدی بیش از یک شغل پرداخته است. این قانون برای عدم رعایت مقررات مربوط به ممنوعیت دو شغله بودن، از سه ماه تا یک سال انفصال از خدمات دولتی را برای مستخدم و صادرکننده احکام و مسوولان واحدهای مالی پیش بینی کرده است. در سال 1387، تبصره ای به قانون تصدی بیش از یک شغل الحاق شد که به موجب آن مشاغل آموزشی و اعضای هیات علمی از این قانون مستثنی شده اند و این آغازی قانونی برای چند شغله بودن اساتید بود...
تضییع حقوق دانشجو
عدم حضور برخی از اساتید، اوضاع آشفته ای را در دانشگاه ها ایجاد کرده است. یکی از مهمترین مشکلات دانشجویان، عدم حضور اساتید در دانشگاه است. با توجه به غنای علمی اساتید، برخی از آنها، علاوه بر دانشگاه در دیگر نهادهای علمی و پژوهشی و پژوهشکده‌ها مشغول همکاری هستند و فرصت حضور در دانشگاه و ارایه راهنمایی و مشاوره به دانشجویان را ندارند. در این زمینه ضروری است دانشگاه ها بیشتر نظارت کرده و میزان وفاداری اساتید به برنامه های دانشگاه را ارزیابی کنند.
البته این موضوع هنگامی حادتر می شود که  برخی از مسوولین دانشکده ها نیز، در دانشگاه حضور ندارند و امور اجرایی دانشجویان مختل می گردد و از این روست که برخی اساتید برای دیدار با دانشجویان و انجام وظایف آموزشی خود محدودیت هایی را ایجاد کرده اند.
مشکل همیشگی آب و نان
متاسفانه کمبود درآمد اساتید، مهم ترین دلیل چند شغله شدن آنها و کم توجهی به دانشگاه شده است. شاید هنگامی که اساتید از لحاظ مالی تامین شوند، دیگر جذب مشاغل متفرقه نمی شوند و وقت خود را تنها صرف انجام کارهای پژوهشی و علمی می کنند.
البته باید گفت که بی سوادی استادان پر مدعا نیز در دانشگاه ها بیداد می‌کند و حق دانشجو را برای داشتن راهنمایی عالم ضایع. سطح توانایی تاسف برانگیز برخی اساتید در تولید علم و پژوهشهای کاربردی و نظری، حتی با عرض تاسف، استادان دانشگاه های پر اسم و رسم، به دلایلی همچون: چند شغله بودن، مشکلات زندگی و شخصی، پیگیری نکردن برای تولید علم و مقالات کاربردی و عدم آشنایی با روشهای آن جای نقد فراوان دارد. فاجعه آنجا بیشتر نمود پیدا می کند که بسیاری از این اساتید، خصوصا در رشته های علوم انسانی و سپس مهندسی و... توانایی استفاده علمی از اینترنت و بانکهای اطلاعاتی علمی را نیز ندارند. شاید ادعای دروغی نباشد که بگوییم اگر بسیاری از این اساتید دانشگاههای مشهور و غیر مشهور کشور را چندین روز در اتاقی در بسته و بدون ارتباط با دیگران به همراه کتابهای دلخواه و اینترنت آزاد بگذاریم، دریغ از نوشتن حتی یک مقاله علمی و تولید علم؛ در صورتیکه تولید مقاله علمی و بروز کردن اطلاعات، وظیفه اساتید به شمار آمده تا بتوانند کماکان صفت استاد را یدک بکشند. شاید بسیاری از دانشجویان هم در این زمینه بی تقصیر نباشند که خواهان حق خود در این موضوع نیستند.
البته استادان فرهیخته و دانشمند که مصداق این نوشتار نیستند، به خوبی می دانند که مشکل اصلی دانشگاه های ما حضور استادان کم کار، کم سواد، کم مطالعه، پر مدعا و بی خاصیت در سیستم در بسته و گاه بیمار هیات علمی هاست و اگر دانشگاه یک کشور اصلاح شود، وضعیت آن مملکت نیز بهبود خواهد یافت.
باید از دیدگاه دیگری نیز این مهم را بررسی کرد که فعالیت اساتید در خارج از دانشگاه نه تنها هیچگونه تضادی با تمام وقت بودن آنها ندارد، بلکه گاهی می تواند بسیار مفید باشد. اگر مقالات و پژوهشها فقط به داخل کتابخانه برود، چه سودی خواهد داشت؟ البته نه اینکه هیچ فایده ای ندارد؛ اما دانشگاه، دانشکده،گروه و اساتید، خودشان باید با حوزه های کاربردی مرتبط باشند و پس از آن دانشجو را نیز به حوزه کاری خود وارد کنند، به شرطی که وقت کافی برای حضور در دانشگاه بگذارند و با صرف وقت کافی برای دانشجویان، راهنمای کاملی برای آنان جهت حضور در حوزه های عملیاتی و مفید و استفاده از علمشان در حوزه صنعت شوند.
همچنین، باید دانست وظیفه وزارت علوم نیز از لحاظ ستادی، برقراری ارتباط میان دانشگاه و صنعت است. اما متاسفانه در بسیاری از موارد، عدم حضور اساتید در دانشگاه، نه تنها فایده ای از جهت برقراری و راهنمایی دانشجو به حوزه کاربردی ندارد، بلکه تنها برای رفع نیاز مالی استاد بوده و ثمره اش عدم استفاده کافی دانشجویان از استادشان است.
به نظر باید بازنگری اساسی نسبت به دانشگاه انجام شود. متاسفانه در حال حاضر علاقه اساتید برای تدریس در دانشگاه بسیار کم شده است. شاید در دانشگاه باید مدیریتی اجرا شود تا اساتیدی که توانایی علمی بالایی دارند در کلاسها حاضر شده و به لحاظ مالی تامین شوند.
نقش اساتید در پویایی و رشد پژوهشی دانشگاه
باید در دانشگاه محیطی آزاد برای بیان اندیشه و مطالبه حقوق دانشجویان و اساتید وجود داشته باشد و ایجاد کرسی های آزاد اندیشی، بهترین فرصت برای این مهم است. از آنجا که برخی اساتید به دلیل چند شغله بودن امکان به روز کردن آموخته های علمی را ندارند، این امر سبب می شود که استاد نتواند محیطی کاملا علمی و پویا را برای دانشجو فراهم کند.
باید کاری کرد که بیشتر وقت اساتید به کارهای پژوهشی اختصاص یابد و دانشجو با در بسته اتاق استاد مواجه نشود و بودجه پژوهشی دانشگاه درست مصرف شود. اگر بتوان به لحاظ اقتصادی اساتید را به بهترین نحو ممکن تامین کرد، به طوریکه استاد تنها برای درآمد وابسته به دانشگاه باشد، در آن صورت کارهای علمی نیز دقیق تر خواهد بود.
باید به سیستم ضعیف ارزشیابی اساتید و معیارهای غلط در این زمینه نیز اشاره کرد. برخی از مواردی که در آیین نامه ارتقای اساتید وجود دارد، شاید حقوق دانشجویان را مد نظر قرار نداده است؛ از جمله اینکه استادی که فعالیت اجرایی دارد، در ارتقای رتبه علمی او تاثیر مثبت می گذارد.
شاید بهتر بود با تغییراتی در آیین نامه، نتیجه حضور اجرایی اساتید بر روی دانشجویان‌شان دریافت، بررسی و سپس بر ارتقای رتبه علمی آنان پافشاری می شد؛ چرا که ارتقای اساتید با حضور در دانشگاه و کنار دانشجویان است که به رشد دانشگاه و پویایی علمی منجر می شود.


١١:١٤ - سه شنبه ١٩ خرداد ١٣٩٤    /    عدد : ٤٤٠٣٨٠    /    تعداد نمایش : ١٩٢٦


برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 





جستجو
اوقات شرعی
عنوان

آمار بازدید
 بازدید امروز : 785
 کل بازدید : 884770
شهدا